Strona główna » Aktualności » Fiskus sprawdzi podatnika w dowolnym czasie. W przyszłym roku, nabycie sprawdzające może być popularne. Czym jest właściwie nabycie sprawdzające?

Kontrola celno skarbowa lub podatkowa to proces, którego rozpoczęcie wymaga spełnienia kilku warunków przez kontrolującego. Celem tego jest zapewnienie podatnikowi odpowiednich warunków do kontroli. Przede wszystkim przedsiębiorca powinien zostać poinformowany o zbliżającej się kontroli.

Polski Ład, przewiduje zmianę obecnego stanu i kontrolę bez żadnej informacji i żadnych niepotrzebnych „formalności”. Taką formą kontroli ma być „nabycie sprawdzające”

W nadchodzącym roku 2022, na ten cel skarbówka ma otrzymać 8,5 mln. Złotych. Na co? Na sprawdzenie i weryfikację czy sprzedawca czy usługodawca wystawi paragon fiskalny.

Biorąc pod uwagę przyznany budżet, kontrole mogą mieć dość częsty charakter. Taki rodzaj niezapowiedzianej kontroli, ma nosić nazwę nabycia sprawdzającego.

Zmiana przepisów

Zmiany uregulowań zawartych w nowej ustawie zmienią sytuację. Po wejściu zmian w życie, kontrola będzie dopuszczalna praktycznie w każdym momencie. Dodatkowo, kontrolowany przedsiębiorca nie musi nawet wiedzieć, że kontrola właśnie u niego ma miejsce.

Oczywiście taka zmiana w założeniu jest orężem w walce z nieuczciwymi podatnikami. W praktyce może okazać się sporym utrudnieniem dla tych, którzy uczciwie prowadzą swoje firmy.

Zapewne większość z nas słyszało o przypadku, w którym dwie pomysłowe urzędniczki odwiedzające warsztat samochodowy tuż przed zamknięciem, chciały ukarać mechanika, który wymienił im spaloną żarówkę. Ta akurat sprawa zakończyła się finalnie zwolnieniem odwołującej się pomysłowej urzędniczki.

Zmiana przepisów sprawi, że tego typu działania zyskają jedynie popularność i aprobatę.

Czym jest nabycie sprawdzające?

Nabycie sprawdzające jest zakupem towarów lub usług przez osobę zatrudnioną w jednostce organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej. Nabycie ma na celu sprawdzenie, czy podatnik wywiązuje się z obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ewidencjonowania sprzedaży na kasie i wydawania paragonu nabywcy.

Ponadto należy zaznaczyć, że ustawodawca przewidział, iż w zakresie nabycia sprawdzającego nie będą miały zastosowania przepisy Rozdziału 5 ustawy – Prawo przedsiębiorców, które poświęcone są ograniczeniom kontroli działalności gospodarczej. Rozdział ten zawiera katalog podstawowych praw przedsiębiorcy, wobec którego aparat państwa chce przeprowadzić kontrolę podatkową. Brak możliwości odniesienia się do ochrony przewidzianej w tym Rozdziale stanowi zerwanie z kompromisem pomiędzy Państwem a przedsiębiorcami i istotnie narusza ich interesy i prawa.

Oceniając sam cel instytucji, nie sposób oprzeć się wrażeniu, że jest to instrument pozbawiony większego znaczenia w walce z wyłudzeniami podatków. Zdecydowanie nie przyczyni się on do ograniczenia kluczowych z punktu widzenia budżetu państwa nadużyć, takich jak nielegalny obrót paliwami czy wyłudzanie VAT-u, a może stać się kolejnym narzędziem nękania przedsiębiorców.

Jak wygląda przebieg samego nabycia sprawdzającego?

Nabycia sprawdzającego może dokonać funkcjonariusz KAS posiadający legitymację służbową i stałe upoważnienie wydane przez naczelnika właściwego urzędu.

Warto zwrócić uwagę, że upoważnienie powinno zawierać pewne określone elementy, takie jak data i miejsce wystawienia, oznaczenie organu, podstawę prawną, wskazanie sprzedającego oraz podpis osoby udzielającej upoważnienia. Brak któregokolwiek elementu oznacza, że upoważnienie powinno zostać uznane za nieważne, podobnie jak dokonane sprawdzenie.

Upoważnienie podlega okazaniu na żądanie sprawdzanego. Jednak, co istotne, funkcjonariusz nie jest zobowiązany do okazania legitymacji przed rozpoczęciem kontroli. Może zatem wykonać prowokację i dopiero po fakcie się wylegitymować.

Po dokonaniu nabycia sprawdzającego kontroler ma obowiązek niezwłocznie okazać legitymację, poinformować o dokonaniu nabycia sprawdzającego oraz pouczyć sprawdzanego o jego prawach i obowiązkach. Ponadto w toku nabycia sprawdzający ma możliwość legitymowania osób kontrolowanych w zakresie niezbędnym do dokonania nabycia.

Co do zasady organy podatkowe po dokonaniu nabycia zwracają towary sprzedającemu wraz z paragonem fiskalnym, chyba że z uwagi na rodzaj i właściwości nie jest możliwa ponowna sprzedaż towaru. Wówczas za zgodą sprawdzanego towar może zostać pozostawiony w miejscu jego nabycia. Jedynie w przypadku, gdy przedmiot zakupu stanowi dowód popełnienia przestępstwa lub wykroczenia skarbowego, odstępuje się od jego zwrotu. Oznacza to, że funkcjonariusze dokonują zakupu w imieniu Skarbu Państwa, a następnie zwracają towary. W tym czasie inni klienci nie mogą tych towarów kupić, a sprzedawca obsługuje funkcjonariusza, który i tak dokona zwrotu towaru, czyli marnuje swój czas. Tymczasem funkcjonariusz dokona fikcyjnego zakupu, a wszelkie koszty związane z tym zakupem poniesie przedsiębiorca. Co ciekawe, przepisy Polskiego Ładu zobowiązują sprawdzanego do przyjęcia zwracanego towaru, paragonu fiskalnego i zwrotu otrzymanej za zwracany towar zapłaty. Zatem regulaminy w zakresie braku możliwości zwrotu po dokonaniu zakupu nie będą w praktyce funkcjonowały.

Nieco inaczej wygląda sytuacja w przypadku usług. Co do zasady nie podlegają one zwrotowi, jeżeli zostały wykonane. W przypadku, gdy usługa nie zostanie wykonana, sprawdzający zobowiązany będzie do zwrotu zapłaty.

Dokumenty sporządzane z nabycia sprawdzającego

Z nabycia sprawdzającego sporządza się różne rodzaje dokumentów w zależności od dokonanych ustaleń. Jednym z dokumentów jest notatka, którą zasadniczo sporządza się w przypadku prawidłowego procesu sprzedaży towarów. W przypadku nieprawidłowości albo sprzedaży usług sporządza się protokół, który jest zdecydowanie bardziej formalnym dokumentem.